بر اساس گزارش Attracting New Listings: What Shapes IPOs، که به تازگی توسط فدراسیون جهانی بورس ها منتشر شده است، موفقیت در پذیرش شرکت ها برای عرضه اولیه، بیش از آنکه به اندازه بازار بستگی داشته باشد، به کیفیت ساختار بازار سرمایه بستگی دارد. به عبارت دیگر، نقدشوندگی بالا، مقررات و رویه های اجرایی قابل فهم و قابل پیش بینی، فرآیندهای سریع و شفاف و همچنین هزینه های معقول برای پذیرش، نکات اصلی مورد توجه شرکت ها برای پذیرش در بورس و تامین مالی از این بازار هستند. این پیام برای بازار سهام ایران، بسیار معنادار است. بازاری که در آن:
- مقررات بیشتر غیرقابل پیشبینی و متغیر هستند تا صرفاً سختگیرانه
- هزینههای پذیرش، الزامات افشا و ریسکهای پس از پذیرش، با منافع پذیرش تناسبی ندارند
- نقدشوندگی پایین است و توان اندک بازار برای تامین مالی، انگیزه شرکت ها برای پذیرش در بورس را از بین می برد و
- نقش ضعیف و پرنوسان سرمایهگذاران نهادی، باعث نوسانات شدید قیمت ها پس از عرضه اولیه میشود.
در چنین شرایطی، شرکتها ترجیح میدهند به جای عرضه اولیه، یا خصوصی بمانند یا سراغ تامین مالی بانکی و غیرشفاف بروند. حتی برخی شرکت های پذیرفته شده هم به دنبال خروج از بازار هستند. بنابراین، رشد بازار سرمایه و اصلاح بازار اولیه، با افزایش تعداد عرضهها محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند:
- بهبود نقدشوندگی
- ثبات مقررات
- کاهش هزینه و ریسک ماندن در بورس
- و تقویت حضور سرمایهگذاران نهادی است
اگر بازار سرمایه ایران میخواهد، میزبان شرکتهای باکیفیت باشد، باید از عرضه اولیه، بهعنوان ابزاری برای اندازه گیری عملکرد مدیران بورس، فاصله بگیرد و بهآن، بهعنوان قراردادی بلندمدت بین شرکت و بازار نگاه کند.